منتشر شد:

 فقط از پریان دریایی زخم زبان نمی خورَد

علی بابا چاهی ، نوید شیراز، 1388

مرکز پخش تهران:88921522- 021

مرکز پخش شیراز:2222543- 0711

 ایوب صادقیانی

 فکر می کنم من از آن دست نویسندگانی[شاعران] باشم که عظمت شعر و ادبیات را با معیارهای ادبی می سنجند. با این توضیح که ملاحظات غیرهنری را در ایجاد با مخاطب کنار می گذارم ، اما فخرفروشی و بالانشینی را حق «متن» نمی دانم. از طرفی باج دادن به مخاطب را نوعی خیانت و فریب تلقی می کنم . شعرهای این مجموعه - فقط از پریان...- را «در اقلیتی» می نامم،  اما نه از نوعِ بخشی از  شعر مدرن که ژرف نمایی و فضل فروشی می کند. خود ارجاعی این شعر های شدیداً غیرمالارمه ای است. مصادیق بیرونی را کنار نمی گذارد، اما با تحریف آن ها واقعیت هنری جدیدی را بنا می کند. حتی زیست روزمره را به زیستی هنری- هستی شناسانه ارتقاء می دهد. شوخ طبعی و طنز که از خصوصیت محوری این شعرهاست، پرسش برانگیز است . البته در فضایی که پراکنده و گسسته نماست. شعرهای این مجموعه نمی خواهند به تعبیر کامو موردپسند خواننده ، بلکه می خواهند روشنگر او باشند. این شعرهای در اقلیتی گاه اروتیک – کمیک اند و در آن آرمانشهر جای خود را به پریشانشهر داده است.

 آنچه را که خواندید برگرفته از مصاحبه ای است که یکی از اهالی قلم با علی بابا چاهی انجام داده و کلاً به شعرهای کتاب «فقط از پریان...» مربوط می شود . (این گفتگو در مطبوعات منتشر خواهد شد) آنچه را من می خواهم در حاشیۀ حرف های بابا چاهی و در خصوص « فقط از پریان...» بیفزایم این است که باید بابا چاهی را با چهره های ظاهراً چندگانه اش پذیرفت. شاعر چند مرحله ای یا شعر چند مرحله ای که خود ایشان مطرح می کند می تواند تعبیر دیگری از گفتۀ من باشد. بدین معنا که دیگر خوانندۀ حرفه ای  شعر امروز ایران پذیرفته است که باید در هر مرحله شاهد جلوه های دیگری از شعرهای بابا چاهی باشد. طبیعی است که « فقط از پریان..» در روند تکاملی شعر او قابل درک است. بنابراین خوانندۀ شعر بابا چاهی اگر کتاب قبلی این شاعر – پیکاسو در آب های خلیج فارس – را نخوانده باشد حق دارد  در صحت حرف های من ، کوتاه زمانی تردید کند.

حذف فعل ها و مواردی از این دست که در مراحل پیشین شعرهای باباچاهی در صدر نشانده می شد، در مجموعۀ شعرهای بعدی او و در « فقط از پریان...» جایش را به نوعی گسسته نمایی داده است که بابا چاهی عنوان «افشانشی» را برای آن برگزیده است. این را  هم بیفزایم که در گفتگوی کوتاهی که در« کارگاه شعر» با  استاد داشتم ، ایشان « فقط از پریان» را در کنار «پیکاسو...» و « هوش و حواس گل شب بو برای من کافی ست » (نشر ثالث ، چاپ نشده) قابل بررسی می دانستند و معتقد بودند که این « سه گانه » یکی از مراحل شعری اوست که در آن شعرها در حال سبقت گیری از یکدیگرند .  نکتۀ قابل ذکر دیگر این که با مجموعۀ « فقط از پریان...» دو گفتگو
 (با علی بابا چاهی) همراه شده است که مبیّن دیدگاه اخیر اوست.

چون قصد من صرفاً گزارشی از چاپ این کتاب است و نه نقد و بررسی ، در پایان بخشی از نوشتار بابا چاهی را که در جایی آمده و قابل تعمیم بر شعرهای کتاب تازه ی ایشان است نقل می کنم و ختم مطلب را اعلام می دارم:      

« این شعرها با تشکل ارگانیک که در  حوزه ی شعر مدرن فارسی از سابقه ای نسبتاً طولانی برخوردار است، نه گسستۀ گسسته  است ، نه پیوستۀ پیوسته . شاید «افشانشی» عنوان مناسبی برای آن ها باشد. منظور من از افشانشی این است گرچه شعرها گسسته نمایی می کنند و مصراع ها ظاهراً در ارتباط مستقیم باهم نیستند، اما پیوندی پنهانی در پراکندگی صوری مصراع ها و بندهای یک اثر احساس می شود. ایجاد رابطه ای «بینامتنی» نیز یکی دیگر از خصوصیت های این شعرهاست. با این توضیح که عناصر زبان و زمان موجود ، با زمان های گذشته و زبان شعر و نثر کلاسیک فارسی ، ضرب المثل ها، اعتقادات مردم و کلمات قصار و غیرقصار در رابطه اند و احساس خویشاوندی می کنند بنابراین مسیری غیر نخبه گرایانه را دنبال می کنند...»

گفتنی است که اخیراً « امضای یادگاری» ( کتاب و لوح فشرده – صدای شاعر -) از علی بابا چاهی روانۀ بازار کتاب شده است . به گمان من شنیدن صدای شاعر، در تسهیل ارتباط بین مخاطب و شعر او نقش مؤثری ایفا می کند. و اما ...

ناشر : موسسۀ تحقیقات نظری اصفهان

مرکز پخش امضای یادگاری (اصفهان)     6633450-0311